تنها در کمتر از ۲۴ ساعت طی هفته گذشته، چهار فلسطینی در نقاط مختلف کرانه باختری اشغالی کشته و چندین نفر دیگر زخمی شدند. این حملات که به چندین روستا گسترش یافت، با تخریب و آتشزدن خانهها، خودروها و اموال فلسطینیان همراه بود.
در روستای «تل» در جنوب غربی نابلس، چهار فلسطینی در جریان حمله شهرکنشینان جان باختند؛ حملهای که به کشته شدن دو شهرکنشین نیز انجامید. ساعاتی بعد، نیروهای اسرائیلی به یکی از بیمارستانهای نابلس یورش بردند و دو فلسطینی را بازداشت کردند که یکی از آنها به دلیل اصابت گلوله تحت درمان بود. همزمان، با استقرار ایستهای بازرسی و انسداد جادهها، بخشهای وسیعی از نابلس و روستاهای اطراف آن عملاً محاصره شد.
نویسنده تأکید میکند که این کشتهها و زخمیها تنها نمود آشکار روندی گستردهتر هستند که از اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شده و پیامدهای آن سراسر سرزمینهای اشغالی فلسطین را دربر گرفته است.
اختلال در دسترسی به درمان
به گفته نویسنده، طی روزهای اخیر، بسیاری از بیماران نیازمند دیالیز نتوانستهاند خود را به مراکز درمانی برسانند. زنان باردار هنگام زایمان پشت ایستهای بازرسی متوقف شدهاند و آمبولانسها نیز به دلیل بسته بودن جادهها امکان دسترسی به بیماران را نداشتهاند.
این محدودیتها، دسترسی فلسطینیان به خدمات اورژانسی را مختل کرده و شرایط لازم برای ادامه حیات آنان را بیش از پیش تضعیف کرده است.
از زمان آغاز جنگ غزه نزدیک به سه سال پیش، روند توسعه شهرکهای اسرائیلی در کرانه باختری شتابی بیسابقه گرفته است. هزاران واحد جدید شهرکسازی تصویب شده، بخشهای وسیعی از اراضی فلسطینی به عنوان «زمین دولتی» اعلام شده و خشونت شهرکنشینان نیز به بالاترین سطح خود رسیده است.
بر اساس این گزارش، از سال ۲۰۲۳ تاکنون دستکم ۴۵ جامعه فلسطینی مجبور به ترک محل زندگی خود شدهاند و صدها فلسطینی نیز جان خود را از دست دادهاند.
سلامت عمومی؛ قربانی پنهان شهرکسازی
نویسنده معتقد است پیامدهای شهرکسازی معمولاً از منظر سلامت عمومی مورد توجه قرار نمیگیرد، در حالی که گسترش شهرکها، آوارگی، محدودیتهای نظامی و حملات شهرکنشینان، صرفاً جغرافیای سیاسی کرانه باختری را تغییر نمیدهد، بلکه شرایطی را دگرگون میکند که تعیینکننده امکان زندگی، رفتوآمد، دسترسی به خدمات درمانی و در نهایت بقاست.
به تعبیر نویسنده، سازماندهی دوباره فضای فلسطینی، همزمان به معنای بازتعریف شرایط لازم برای ادامه زندگی مردم فلسطین است.
مرگ نوزادی که پشت دروازه نظامی متوقف شد
یکی از نمونههای این وضعیت، مرگ «احمد زید» نوزاد سهماهه فلسطینی در اوایل همین ماه است.
خانواده او در حال انتقال نوزاد به بیمارستان بودند، اما در نزدیکی اردوگاه «دیر عمار» در شمال غرب رامالله، دروازه نظامی اسرائیل مسیر آنان را مسدود کرد.
در حالی که یک آمبولانس در سوی دیگر دروازه منتظر بود و نیروهای اسرائیلی از فوریت پزشکی مطلع شده بودند، اجازه عبور داده نشد. سرانجام احمد از مسیر دیگری به آمبولانس منتقل شد، اما اندکی بعد پزشکان مرگ او را اعلام کردند.
بر اساس آمار دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (OCHA)، تا ماه جاری حدود ۱۲ هزار فلسطینی در مناطق غرب رامالله به دلیل بسته شدن مسیرهای دسترسی عملاً در انزوا قرار گرفتهاند.
این افراد برای رسیدن به محل کار، مدرسه یا مراکز درمانی ناچار به استفاده از مسیرهای طولانی، جادههای خاکی یا انتقال بیماران از یک آمبولانس به آمبولانس دیگر در دو سوی دروازههای نظامی هستند. در چنین شرایطی، باز بودن یا بسته بودن یک ایست بازرسی میتواند تعیین کند که بیمار به موقع درمان میشود یا خیر.
آوارگی؛ فراتر از از دست دادن خانه
به باور نویسنده، محدودیتهای رفتوآمد تنها یکی از ابعاد بحران است. همزمان با افزایش حملات شهرکنشینان و توسعه شهرکهای جدید، بسیاری از جوامع فلسطینی به طور کامل از محل زندگی خود رانده شدهاند.
در نتیجه این روند، خانوادهها از شبکههای حمایتی و اجتماعی خود جدا شدهاند، کشاورزان زمینهای کشاورزی و منابع تأمین معیشت خود را از دست دادهاند و جوامع بادیهنشین نیز از مراتع، منابع آب و خدمات اساسی محروم شدهاند.
این تحولات که پیشتر عمدتاً در منطقه موسوم به «منطقه C» رخ میداد، اکنون به مناطق A و B نیز گسترش یافته؛ مناطقی که بر اساس توافقنامه اسلو تحت مدیریت تشکیلات فلسطینی قرار دارند.
افزایش ناامنی و آسیبهای روانی
در منطقهای که احمد زید جان خود را از دست داد، سازمان ملل از ثبت بیش از ۶۰ حمله شهرکنشینان از ابتدای سال ۲۰۲۴ خبر داده است؛ در حالی که طی چهار سال پیش از آن تنها ۹ مورد حمله ثبت شده بود.
همچنین جامعه بادیهنشین «عین ایوب» در نزدیکی این منطقه، در اوت ۲۰۲۵ بر اثر تکرار حملات شهرکنشینان و محدودیتهای دسترسی، به طور کامل تخلیه شد.
نویسنده تأکید میکند خشونت شهرکنشینان و عملیات نظامی اسرائیل علاوه بر تلفات انسانی، ترس مزمن، فشارهای روانی و احساس ناامنی دائمی را نیز به همراه دارد. کودکانی که بارها در معرض خشونت قرار میگیرند، آثار آن را سالها با خود حمل میکنند و سالمندان و بیماران مزمن نیز با غیرقابل پیشبینی شدن رفتوآمد و دشوار شدن دسترسی به خدمات درمانی، آسیبپذیرتر میشوند.
به گفته او، حتی کارکنان مراکز درمانی نیز برای رسیدن به بیمارستانها باید از میان ایستهای بازرسی، جادههای بسته و عملیات نظامی عبور کنند؛ بنابراین سلامت عمومی تنها به وجود بیمارستان وابسته نیست، بلکه به امکان تردد ایمن، حفظ ارتباط جوامع محلی، ادامه فعالیتهای اقتصادی و زندگی بدون تهدید دائمی خشونت نیز بستگی دارد.
فراتر از مرزها و قوانین
نویسنده در پایان مینویسد که بحث درباره شهرکسازی، الحاق اراضی و خشونت شهرکنشینان معمولاً به مسائل سرزمینی و حقوق بینالملل محدود میشود؛ در حالی که این روندها به شکل نظاممند شرایط لازم برای برخورداری از یک زندگی سالم را نیز از میان میبرند.
به اعتقاد او، همزمان با تکهتکه شدن کرانه باختری بر اثر گسترش شهرکها، خشونت نظامی و حملات شهرکنشینان، زیرساختهای مراقبت و خدماتی که جوامع فلسطینی برای ادامه زندگی به آنها وابستهاند نیز به تدریج در حال فروپاشی است.
نویسنده: غاده مجادلی
نظر شما